Tijdens een reis door Cambodja draait veel natuurlijk om de tempels van Angkor Wat. En terecht, want deze eeuwenoude tempels zijn ontzettend indrukwekkend en een absoluut hoogtepunt van een reis door Cambodja. Maar naast dit hoogtepunt is er nog een andere dag die ons onverwacht enorm bijblijft. Tijdens onze dagen in Siem Reap willen we niet alleen de tempels zien, maar ook iets meekrijgen van het dagelijkse leven in Cambodja. Vanuit Siem Reap maken we daarom een uitstap naar Kampong Khleang, een traditioneel dorp aan het Tonlé Sap-meer. Een plek waar houten huizen metershoog op palen staan, vissersbootjes af en aan varen en kinderen enthousiast zwaaien vanaf de oever. Het wordt een dag vol bijzondere momenten en ontmoetingen. Niet zozeer vanwege spectaculaire highlights of bekende bezienswaardigheden, maar juist vanwege het inkijkje in het dagelijkse leven rondom Tonlé Sap en de bijzondere middag die we doorbrengen bij een lokale familie in Kampong Khleang.
Wat je in deze blog leest
Vanuit Siem Reap naar Tonlé Sap
Vroeg in de ochtend worden we opgehaald door onze chauffeur/gids van de dag en vertrekken we vanuit Siem Reap richting Kampong Khleang. Hoe verder we de stad uit rijden, hoe meer het landschap verandert. Onderweg passeren we kleine dorpjes en uitgestrekte lotusvelden langs de weg. Onze eerste stop maken we bij een kleine roadside kraam waar sticky rice in bamboe wordt gemaakt, een typisch Cambodjaanse snack die je op veel plekken langs de weg tegenkomt. Natuurlijk proberen we er zelf ook eentje.
Even later stoppen we bij een lokale markt waar het voelt alsof toeristen hier nauwelijks komen. Terwijl wij onze ogen uitkijken naar alles wat er verkocht wordt — van verse groenten en kruiden tot vis, vlees en allerlei producten die we niet direct thuis kunnen brengen — kijkt een deel van de lokale bevolking minstens net zo nieuwsgierig naar ons. Overal om ons heen gebeurt iets. Mensen doen er hun boodschappen, eten samen bij kleine kraampjes of verkopen hun producten op de markt. De kleuren, geuren en drukte maken het een plek waar we ogen tekort komen, met name de kinderen. Hoe verder we rijden, hoe meer het voelt alsof we een ander deel van Cambodja binnenkomen.
Het Tonlé Sap-meer in Cambodja
Het Tonlé Sap-meer is het grootste zoetwatermeer van Zuidoost-Azië en speelt een enorme rol in het dagelijks leven in Cambodja. Miljoenen mensen zijn afhankelijk van het meer voor visserij, landbouw en transport. Wat Tonlé Sap vooral bijzonder maakt, is dat het landschap hier compleet verandert met de seizoenen. Tijdens het regenseizoen stijgt het waterpeil flink en komen grote delen van het gebied onder water te staan. Dorpen veranderen tijdelijk in complete watergemeenschappen waarbij boten het belangrijkste vervoermiddel zijn. Huizen die in het droge seizoen hoog boven de grond uitsteken, staan dan ineens midden in het water. In het droge seizoen trekt het water zich juist weer terug. Onder de huizen ontstaat ruimte en delen van de vruchtbare grond worden in deze perdiode gebruikt om gewassen te verbouwen. Het leven rondom Tonlé Sap beweegt daardoor volledig mee met het waterpeil van het meer.
Kampong Khleang: een dorp op palen aan het Tonlé Sap
Na ongeveer anderhalf uur rijden vanuit Siem Reap bereiken we Kampong Khleang, een van de verschillende vissersdorpen aan het Tonlé Sap-meer. De enorme houten huizen staan hier metershoog op palen boven de grond. Vooral in het droge seizoen is het een bijzonder gezicht. Het is bijna niet voor te stellen dat het water hier tijdens het regenseizoen zó hoog stijgt dat boten letterlijk tussen de huizen door varen. Dat contrast maakt het leven hier uniek. We wandelen eerst een stukje door de stoffige ‘hoofdstraat’ van het dorp. Onder sommige huizen liggen mensen te slapen in hangmatten, liggen vissen te drogen of spelen kinderen in de schaduw. Onderweg zien we kinderen vissen en zelf geimproviseerde spelletjes spelen op straat, een mooi gezicht.
Chong Khneas, Kampong Phluk of Kampong Khleang: welk drijvend dorp aan Tonlé Sap kies je?
Rondom het Tonlé Sap-meer liggen verschillende dorpen die je vanuit Siem Reap kunt bezoeken. De drie bekendste zijn Chong Khneas, Kampong Phluk en Kampong Khleang. Ze liggen allemaal aan of rondom het meer, maar de ervaring is niet helemaal hetzelfde.
Chong Khneas ligt het dichtst bij Siem Reap en is daardoor makkelijk te bereiken. Juist omdat het zo dichtbij ligt, is dit ook één van de meest bezochte dorpen. Veel tours gaan hiernaartoe en daardoor voelt het volgens veel reizigers wat toeristischer dan de andere dorpen rondom Tonlé Sap.
Kampong Phluk ligt iets verder van Siem Reap en staat vooral bekend om de hoge huizen op palen en de mogelijkheid om, afhankelijk van het seizoen, ook door een overstroomd bos te varen. Dit dorp wordt vaak gekozen door reizigers die een halve dag de tijd hebben en een relatief toegankelijke excursie zoeken.
Kampong Khleang ligt nog wat verder van Siem Reap dan Chong Khneas en Kampong Phluk, maar voelt daardoor vaak rustiger en minder toeristisch. Het dorp is bovendien groter en uitgestrekter, met veel huizen op hoge palen en een sterke verbinding met het dagelijkse leven rondom het meer. Voor ons is dat de reden waarom we uiteindelijk voor Kampong Khleang kiezen. We willen niet alleen een boottocht maken, maar vooral ook iets zien van het leven aan Tonlé Sap. En het liefst zonder dat het op toeristen is gericht.
Kortom, wil je vooral een korte en makkelijke excursie, dan is Chong Khneas het meest dichtbij. Deze is wel wat drukker en toeristischer. Wil je een combinatie van huizen op palen en het overstroomde bos, dan is Kampong Phluk een logische keuze. Zoek je een rustiger en authentieker dorp waar je meer tijd hebt om het lokale leven te zien, dan is Kampong Khleang wat mij betreft de mooiste optie.
Een boottocht door Kampong Khleang
Bij het dorp stappen we in een houten bootje waarmee we langzaam door het water varen. Vanaf het water krijgen we pas echt goed zicht op de enorme huizen op palen. Kinderen zwaaien enthousiast vanaf houten steigers, vissers zijn druk bezig met hun netten, vrouwen doen de was en mensen varen met hun kleine bootjes van huis naar huis. We kijken onze ogen weer uit. Het leven speelt zich hier volledig op en rondom het water af. Langzaam varen we verder het dorp uit richting het open water van het Tonlé Sap-meer. Zodra we het meer op varen merken we direct hoeveel wind er staat. De boot schommelt behoorlijk en door de harde wind varen we uiteindelijk niet al te ver het meer op.
Onderweg komen we een visser tegen die een enorme slang heeft gevangen. Niet bepaald iets waar ik direct heel enthousiast van word, maar wel bijzonder. Gelukkig hoeven we het water niet in hier, zoals we de lokale bevolking overigens wel veel zien doen.
Lunchen bij een lokale familie in Kampong Khleang
Na de boottocht bezoeken we via een community-based tourism project een lokale familie in Kampong Khleang. Hun grote houten huis staat, net als vrijwel alle huizen hier, hoog op palen boven het water. Via een trap lopen we omhoog het huis binnen, waar meteen opvalt hoe ruim het eigenlijk is. Donkere houten vloeren, hangmatten, kleurrijke details en aan de voorkant een groot open terras met uitzicht over het water en het dorp.
We worden ontzettend hartelijk ontvangen door de vrouw des huizes en de kinderen. Vanaf het terras kijken we uit over de rivier terwijl beneden onder het huis het dagelijkse leven gewoon doorgaat. Kleine bootjes varen voorbij en overal om ons heen staan de kleurrijke huizen op hoge houten palen. Een bijzonder gezicht om het zo van bovenaf te zien. Ik kan hier uren naar kijken.
Vrijwel meteen ontstaat er contact tussen mijn kinderen en de kinderen van het gezin. Ondanks dat ze elkaars taal nauwelijks spreken, duurt het niet lang voordat er samen wordt gespeeld en gelachen. Er wordt muziek opgezet en veel liedjes die bij ons bekend zijn, kennen ze hier blijkbaar ook. Ze dansen uitbundig, van de macarena tot Rihanna. Later worden er zelfs boekjes voorgelezen. Mijn zoon probeert iets te lezen in het Cambodjaans en de Cambodjaanse meisjes lezen een Nederlandse tekst (op een van onze telefoons). Ze gieren het uit van het lachen ondertussen. Het is mooi om te zien hoe snel kinderen elkaar weten te vinden, ook zonder dezelfde taal te spreken.
Ondertussen wordt er in de keuken een heerlijke lunch voor ons bereid. We krijgen verschillende traditionele Khmer gerechten voorgeschoteld, waaronder een soep met gerookte vis, rijst en verschillende groenten.
Tijdens de lunch raak ik in gesprek met de vrouw des huizes over het leven in Kampong Khleang. Doordat zij af en toe reizigers ontvangen voor een lunch bij hen thuis, verdienen ze wat extra inkomen. Daardoor kunnen ze hun kinderen bijvoorbeeld aanvullende Engelse lessen laten volgen. De meisjes spreken al verrassend goed een paar woordjes Engels, wat het contact tussen de kinderen extra leuk maakt. Engels leren is voor veel kinderen hier belangrijk, omdat het hen later meer mogelijkheden biedt, bijvoorbeeld binnen toerisme of bij contact met bezoekers van buiten Cambodja. Het is mooi om te merken dat dit soort ontmoetingen daardoor niet alleen bijzonder zijn voor ons als bezoekers, maar ook echt iets kunnen betekenen voor de families die hier wonen.
Tegelijkertijd merk ik ook dat het leven hier niet altijd makkelijk is. Hoewel deze familie het door de extra inkomsten misschien iets beter heeft dan sommige anderen in het dorp, blijft het leven rondom Tonlé Sap zwaar en afhankelijk van de seizoenen en visserij. We laten daarom wat spullen achter die we uit Nederland hebben meegenomen, waaronder duurzame tandenborstels en een paar andere kleine dingen voor de kinderen. Iets wat enorm gewaardeerd wordt.
Wat Kampong Khleang voor mij toevoegt aan onze reis door Cambodja, is de combinatie van natuur, cultuur en de ontmoetingen met de mensen die hier wonen. Natuurlijk is Angkor Wat indrukwekkend en ook absoluut een hoogtepunt van een reis door Cambodja, maar hier ervaar je weer een totaal andere kant van het land. Kampong Khleang voelt rustig en veel minder gericht op toerisme dan sommige andere plekken rondom Siem Reap. Juist daardoor voelt een bezoek hier veel persoonlijker en krijg je echt het idee dat je even mag meekijken in het dagelijkse leven van de mensen die hier wonen. Vooral het contact met de lokale familie blijft ons bij. Niet alleen door de gastvrijheid waarmee we worden ontvangen, maar vooral door hoe vanzelfsprekend alles voelt.
Mijn zoon vraagt op een gegeven moment zelfs of we hier niet een nachtje kunnen blijven slapen. Dat zegt eigenlijk alles over hoe bijzonder deze plek voor ons aanvoelt.
Praktisch over een bezoek aan Tonlé Sap en Kampong Khleang
Hoe bezoek je Kampong Khleang?
Vanuit Siem Reap kun je Kampong Khleang op verschillende manieren bezoeken. Veel reizigers kiezen voor een georganiseerde tour vanuit Siem Reap. Je kunt ook met een privéchauffeur die kant op gaan, zoals wij hebben gedaan. Wij vonden een privéchauffeur ideaal, omdat je onderweg makkelijk kunt stoppen bij lokale markten, kleine kraampjes langs de weg en andere plekken die je anders waarschijnlijk voorbij rijdt. Het is veel meer maatwerk dan met een hele andere groep. Vanuit het dorp stap je vervolgens in een bootje waarmee je door Kampong Khleang en een deel van het Tonlé Sap-meer vaart. Je geeft van tevoren aan bij de driver of tourmaatschappij of je ook wil lunchen bij een lokale familie, dit is niet iets wat je zomaar spontaan kan doen.
Hoe lang duurt een excursie naar Kampong Khleang?
Reken voor een bezoek aan Kampong Khleang op een volledige dag vanuit Siem Reap. De rit naar het dorp duurt ongeveer anderhalf tot twee uur enkele reis. Daarnaast ben je tijd kwijt aan de boottocht, stops onderweg en eventueel een lunch bij een lokale familie. Juist doordat je onderweg meerdere stops maakt, voelt het voor ons veel meer als een complete dagtrip dan alleen een bootexcursie.
Wat kost een privétour naar Kampong Khleang?
Wij bezoeken Kampong Khleang vanuit Siem Reap met een privétour. Voor de auto met chauffeur betalen we 50 dollar per auto. Daar komen vervolgens nog een aantal kosten bij voor de boottocht en lunch. De boottocht over Tonlé Sap kost 25 dollar per volwassene. Voor kinderen betaal je alleen een kleine lokale tax van 2 dollar per kind. Daarnaast kiezen wij ervoor om te lunchen bij een lokale familie in Kampong Khleang via een community-based tourism project. De lunch kost 10 dollar per persoon en bestaat uit verschillende traditionele Khmer gerechten, waaronder soep met gerookte vis, rijst, groenten, aardappels en een klein dessert. Water is hierbij inbegrepen.
Wat is de beste reistijd voor Tonlé Sap?
Het landschap rondom Tonlé Sap ziet er ieder seizoen compleet anders uit. Tijdens het regenseizoen, dat ongeveer van mei tot oktober loopt, stijgt het waterpeil langzaam. De hoogste waterstanden worden meestal pas rond september en oktober bereikt, en soms zelfs pas in november. Wij bezoeken Kampong Khleang in juli, midden in het regenseizoen (al valt er amper regen). Er staat dan al wel water in het dorp en overal varen bootjes rond, maar tegelijkertijd zijn de enorme houten palen onder de huizen nog steeds goed zichtbaar. Juist dat maakt deze periode eigenlijk heel interessant om Tonlé Sap te bezoeken. Je ziet namelijk zowel het leven op het water als de indrukwekkende hoogte van de huizen. Later in het seizoen staat het water veel hoger en lijken sommige huizen bijna volledig door het water omringd.
Is Kampong Khleang geschikt met kinderen?
Absoluut. Juist de ontmoeting met de lokale familie maakt enorme indruk op onze kinderen. Ondanks de taalbarrière ontstaat er vrijwel meteen contact en dat maakt deze dag voor hen misschien nog wel één van de mooiste ervaringen van de reis. En de meeste kinderen vinden boottochtjes altijd leuk.
Handige tips voor een bezoek aan Tonlé Sap
- Neem voldoende water mee, zeker op warme dagen. Op het water is weinig schaduw.
- Vergeet ook je zonnebrand, pet of hoed en eventueel iets tegen de muggen niet.
- De betalingen gaan hier contant, dus zorg dat je voldoende cash bij je hebt. Er is hier geen atm.
- Wil je lunchen bij een lokale familie? Geef dit vooraf aan bij je chauffeur of tourorganisatie.
- Kies bij voorkeur voor een tour waarbij een deel van het geld direct terechtkomt bij de lokale families of community-projecten in het dorp. Juist dat maakt een bezoek aan Kampong Khleang wat mij betreft extra waardevol.